Menu

Casus Janneke Swank: de oplossing is het probleem

Elementen: niets hielp, dus?; drama driehoek; motivatie horen?; met doeltoestandfilm oefenen; doorvragen wat wil JIJ?


Ze had een bericht ingesproken op mijn antwoordapparaat. Haar stem was duidelijk en ook eentonig. Dat ze een afspraak wilde, want zo kon het niet langer en haar kinderen wilden het ook.
‘Ik kom de deur niet meer uit, ik ben overal bang voor, dus mijn man moet me brengen naar u.’ Drie weken daarna had ik al plaats voor haar, maar dat kon niet doorgaan, want haar man ‘zat in de ploegen’ en die moest op die tijd werken.
Pas zes weken later deed ik weer een poging en ik zei dat het me speet dat het zo lang had geduurd, maar dat gaf niks, zei ze. Ze had al zo lang deze problemen dat die paar maanden er ook nog wel bij konden.
Dit vind ik altijd goed voor de vragen: hoe urgent is het probleem, hoe groot is het, hoe zwaar weegt het, is de grens echt bereikt, waarom nu pas? Ik was benieuwd.
Ik dacht dat ik duidelijk had uitgelegd waar ze moest zijn, maar dat bleek niet het geval en dat de zoemer van de deur betekent dat je dan de deur kan openen was ook niet duidelijk. Het leek alsof ook de kosmos het tegenhield dat ze kwam.
Haar man was kortaf. Hoe lang het duurde? ‘Dan ben ik over een uur terug.’
Het gaf me een wat koud gevoel en zij leek er opeens wat verloren bij te staan. Ze vond het eng, zei ze, om bij me te zitten, nee, geen koffie of thee, gewoon water. En toen begon ze meteen te vertellen dat ze al jarenlang last had van angst, voor alles. Alles? ‘Ja, echt alles, om de deur uit te gaan, om op visite te gaan, boodschappen te doen en het begon na de geboorte van mijn zoon, nu 14 jaar geleden, toen had ik een postnatale depressie en ik kreeg pillen en die hielpen niet en ik kreeg andere pillen en nog een soort erbij en ik moest naar de psychiater en dat hielp ook niet en toen stuurde de dokter me naar een haptonoom en dat hielp ook niet en toen heb ik nog een tijdje bij een psycholoog gelopen en….’’dat hielp ook niet?’ vulde ik aan. ‘Nee,’ zei ze, ‘nee, daar voelde ik me niet op mijn gemak. En kennissen van mij zeiden dat ik naar u moest gaan, dus vandaar.’
Ik heb geleerd om me niet meer gevleid te voelen, maar op mijn hoede. Ik ben alleen maar de volgende in het rijtje.
Ik legde haar uit dat ik graag wil weten wat het probleem is, maar vooral wat iemand wel wil en dat we daar naartoe werken. Na een aantal keren: ‘geen angst meer’ ‘niet langer zo bang zijn, geen last meer hebben van angst’ kwam uiteindelijk: ‘me vrij voelen.’ En wat ze daarmee bedoelde was vrij om te gaan en staan waar ze wilde. Waar vooral? Dat was als ze boodschappen wilde doen of op visite gaan. Wanneer ze dit wilde? ‘Tja, als iets zo lang al duurt kan het niet één twee drie over zijn.’ ‘Nee?’ ‘Nee toch, dat zal toch nog wel even duren?’ Hoe lang kon ze niet zeggen. Mij zegt zo’n antwoord wel iets over de motivatie.
Hoe ze zou weten dat ze zich vrij voelde om bijvoorbeeld boodschappen te doen?
‘Tja, nou, dan ga ik gewoon de deur uit zonder die angst en dan loop ik gewoon naar de winkel.’ ‘En als er geen angst meer is, wat voel je dan wel?’ Hier moest ze even over nadenken en ze vond het een moeilijke vraag.  Uiteindelijk kwam: ‘een soort van rust van binnen.’ En wat ze dan dacht?  Dat was ook een moeilijke vraag. ‘Nou, ja, dat ik het kan.’ En hoe een ander dat zou kunnen zien aan haar?
Haar houding vooral, rechtop.
Ik liet haar dissociëren alsof ze naar een film van zichzelf keek en zag haar houding totaal veranderen toen ze beschreef wat ze zag. Ze ging rechtop zitten en er kwam een glimlach om haar mond en de rimpels en de tranen die er nog waren toen ze over haar angst vertelde, waren weg.
Ik liet haar associëren en vroeg toen of er nog nadelen zouden zijn als ze zo ver was. ‘Nee, nee, natuurlijk niet.’ Aansluitend op haar metaprogramma ‘away from’ vroeg ik ook nog of ze voordelen zou kwijtraken. ‘Voordelen? Nee, dit is alleen maar nadelig.’

Ik gaf haar de opdracht mee om thuis te oefenen met ‘de film’ en we maakten een volgende afspraak.
Toen ze na een week weer terug kwam zei ze meteen dat ze dat met die film niet had gekund. Ik voelde meteen irritatie, maar de vooronderstelling: elk gedrag heeft ……hielp me. Wat haar tegenhield? ‘Het ging gewoon niet, ik kon het niet en ik moest steeds denken aan die voordelen.’ Dat had ze een vreemde vraag gevonden en later was ze tot het besef gekomen dat haar man dan helemaal niks meer voor haar zou doen. ‘Hij leidt zijn eigen leven en trekt zich niks aan van mij en de kinderen.’ Er kwam weer een stortvloed van tranen. En ze probeerde al jaren omwille van de kinderen om geen ruzie te maken en zich maar te schikken. Ze deed het nooit goed, hij had altijd wat op te merken, hoe ze ook haar best deed.
Het beeld van de dramadriehoek kwam in me op. Soms is ze aan het redden, vaak aan het aanklagen en meestal voelt ze zich het slachtoffer. En de therapeuten die ze had gehad konden haar ook niet redden en zij had kritiek op hen zodat ze op hun beurt slachtoffer zouden kunnen worden. Dat was ik niet van plan. Wat ik wel deed was haar rustig uitleggen dat ze slachtoffer zou blijven als ze zou blijven doen wat ze deed en dat ik haar dan niet kon helpen omdat we haar man niet konden veranderen. Ze stond nu voor de keuze: zelf veranderen of zo blijven en alleen bij het eerste kon ze op me rekenen. ‘Ja,’ zei ze, ‘ja, ik moet wel veranderen, maar ja, dan komt er ruzie van.’ ‘Ja?’ ‘Ja, als ik niet doe wat hij wil krijgen we ruzie en dat wil ik niet voor de kinderen.’ Ze heeft behalve een zoon ook twee dochters, de  oudste is 18, de tweede is 12. Ik vroeg haar hoe de kinderen het vonden dat ze zo’n gewillig slachtoffer was. ‘Nou, die vinden het maar niks, die zeggen al vaak genoeg dat ze het allemaal niet moet pikken.’ ‘Dus,’ zei ik, ‘je wilt geen slachtoffer meer zijn, maar dan krijg je ruzie en als je zo blijft voel je je ook niet goed en is er toch kritiek van je man en ook de kinderen willen wel dat je verandert.’ Het was precies zoals ik het zei.

Of ze wist wat hiervan de oplossing was? Geen ruzie en geen slachtoffer? Dat wist ze niet maar het kon zo niet blijven zei ze.
‘Klopt, als je doet wat je deed dan krijg je wat je kreeg. Eigenlijk moet je kiezen tussen harmonie met je man, wat niet lijkt te lukken, wat je ook doet, of harmonie in jezelf, wat je nu niet hebt, maar wel zou kunnen maken.’
Hoe ze dat moest doen, vroeg ze en ik zei dat ik haar daarmee wel wilde helpen, als zij zou beloven om daarvoor te kiezen. Ze wilde dat, maar vulde meteen aan dat ze het moeilijk vond als haar man helemaal niks meer voor haar zou doen. En ze begon weer te huilen. ‘Klopt,’ zei ik, ‘en daarvoor wilde je toch vrijheid?’ Ze keek op en stopte met huilen en zei, dat ze dat wilde, dat ze dat echt wel wilde, want dan had ze hem niet meer nodig.
‘Dus,’ zei ik, ‘je wilt vrijheid en innerlijke harmonie zodat je niet meer afhankelijk bent van je man en je kan dan met een rustig gevoel de deur uitgaan om bijvoorbeeld boodschappen te doen of op visite te gaan, klopt dat?’ En toen zei ze weer dat hij dan helemaal niks meer voor haar zou doen. ‘En dan?’ vroeg ik. ‘Dan gaat hij helemaal zijn eigen gang.’ ‘Ja, dan gaat hij nog steeds zijn eigen gang, en dan?’ ‘Ach nee, nu ik er zo over denk doet hij dat altijd al en ik kan daar toch niets aan veranderen.’ ‘Je kan daar niks aan veranderen, nee, dat weet je inmiddels, dus?’ ‘Dus ga ik zelf veranderen ja, die nadelen heb ik nu ook, het maakt niks uit.’
We hadden de ecologie nu wel duidelijk en omdat er toch een deel van haar is dat wil dat haar man iets voor haar blijft doen en tegelijkertijd een ander deel dat verlangt naar vrijheid lag het voor de hand om de conflictintegratie te doen. Het gevolg van dit proces is vaak dat er een innerlijke harmonie ontstaat. Daarna konden we weer nagaan of er nog steeds bezwaren waren tegen het hebben van vrijheid.
In ieder geval was ze begonnen om uit de dramadriehoek te komen door al een beetje haar eigen autonomie terug te willen nemen.
Maar echt ecologisch verantwoord vond ik het nog steeds niet. Soms moeten we kiezen voor wat het minst nadelig is. Shit happens.
Wat in ieder geval duidelijk was: haar oplossing voor het hebben van een goede relatie was het probleem en daar heeft ze haar psychische gezondheid voor opgeofferd. Wat een lot.

About the Author Janneke Swank

Janneke overleed op 7 november 2017. --- Met haar verloren wij een bevlogen NLP-collega en vriendin. --- Zij paste NLP toe in haar coachingspraktijk, op een zuivere, betrokken wijze. Ze was tot 1984 werkzaam als fysiotherapeut. Haar interesse ging toen al meer en meer uit naar de ‘mens achter de klacht’. --- Opleidingen: psychosomatsische fysiotherapie, NLP-practitioner en -master bij het IEP, certificaat NLP-trainer, certificaat Health Practitioner NLP en Destination therapist. ---Voerde jarenlang praktijk onder de naam ‘Mind the Body’ waar patiënten met psychosomatische klachten dankbaar gebruik van maakten. --- Gaf trainingen NLP bij het IEP en aan collega-therapeuten en bij de SETH.

Leave a Comment:

1 comment
LP says 16 september 2013

Heel mooie casus. Erg knap hoe je uit de dramadriehoek blijft, want dat is niet altijd eenvoudig. En het toch aan de slag kunnen gaan met wat er wel is, zonder archeologie te gaan bedrijven of ander onnodig speurwerk te gaan doen. Erg mooi.

Reply
Add Your Reply